Ankthi dhe paniku: ku qëndron dallimi dhe si mund të menaxhohen?

Ankthi dhe paniku shpesh përjetohen në mënyrë të ngjashme në fillim, por kanë dallime të qarta. Ankthi zakonisht shfaqet si një tension i vazhdueshëm dhe shqetësim i brendshëm, ndërsa paniku shfaqet papritur dhe me intensitet të lartë, duke sjellë ndjenja frike dhe simptoma fizike që duken alarmante.

Megjithatë, në punën terapeutike, kuptimi i dallimeve mes tyre është thelbësor, sepse na ndihmon të zgjedhim qasjen më të mirë për trajtim. Për të qenë më konkretë:

Ankthi zakonisht shfaqet si një gjendje e vazhdueshme shqetësimi, tensioni dhe mbingarkese mendore. Personi shpesh jeton me mendime të përsëritura për të ardhmen, për përgjegjësitë, për skenarë negativë apo për ndjesinë se duhet të ketë kontroll mbi gjithçka. Në shumë raste, klientët e përshkruajnë këtë si një lodhje të brendshme që i shoqëron gjatë ditës.

Paniku shfaqet papritur, me intensitet të lartë dhe me simptoma të forta fizike. Kam pasur klientë që gjatë një episodi paniku kanë menduar se po pësonin diçka serioze me zemrën, sepse rrahjet bëhen shumë të forta, frymëmarrja ngushtohet dhe trupi hyn në alarm.

Ky dallim është thelbësor në praktikën klinike, sepse çdo qasje terapeutike hartohet sipas natyrës së reagimit emocional dhe fiziologjik që personi po përjeton.

Si punohet në terapi me ankthin?

Një nga elementet më të rëndësishme në punën time me klientët është që fillimisht të krijohet kuptim mbi atë që po ndodh. Kur personi kupton se simptomat fizike janë reagim i sistemit nervor dhe jo shenjë rreziku real, niveli i frikës fillon gradualisht të bjerë.

Kur klienti përjeton ankth, puna terapeutike fokusohet shumë tek mendimet që e ushqejnë këtë gjendje. Shpesh në seancë analizojmë bashkë:

• cilat mendime përsëriten më shpesh
• çfarë e aktivizon tensionin emocional
• si reagon trupi gjatë ditës
• cilat sjellje e mbajnë ankthin aktiv

Në praktikë përdor teknika kognitive për të ndihmuar klientin të dallojë mendimet automatike dhe t’i shohë ato me më shumë realizëm. Paralelisht, punojmë me ushtrime frymëmarrjeje, relaksim trupor dhe rikthim të vëmendjes në momentin aktual.

Shpesh klienti mëson që jo çdo mendim kërkon reagim dhe jo çdo shqetësim duhet ndjekur deri në fund.

Si punohet me panikun?

Kur kemi episode paniku, fokusi fillestar është që klienti të mos frikësohet nga vetë simptomat fizike, por fillimisht të mësojë si të stabilizohet në momentin kur trupi hyn në alarm.

Në terapi shpjegojmë se:

• rrahjet e zemrës janë reagim i trupit ndaj alarmit
• gulçimi nuk do të thotë mungesë reale ajri
• marramendja është pjesë e tensionit të lartë fiziologjik

Në praktikë, hapi i parë është rikthimi i ndjesisë së sigurisë në trup. Klienti udhëzohet të ndalojë për disa sekonda dhe të fokusohet tek kontakti me realitetin përreth:

• të vendosë këmbët fort në tokë dhe të ndiejë mbështetjen
• të vërejë kontaktin e trupit me karrigen ose sipërfaqen ku ndodhet
• të sjellë vëmendjen tek frymëmarrja në mënyrë të ngadaltë dhe të kontrolluar

Pastaj punojmë që personi të mos largohet menjëherë nga situata, por gradualisht të qëndrojë me ndjesinë derisa trupi të qetësohet.

Një pjesë shumë e rëndësishme është që klienti të rifitojë besimin se episodi kalon dhe se ai mund ta përballojë pa humbur kontrollin.

Çfarë i ndihmon klientët më shpesh?

Nga përvoja klinike, shumë klientë përfitojnë kur mësojnë teknika të thjeshta që mund t’i përdorin menjëherë:

• frymëmarrja 4–4–6
• fokusimi tek kontakti i këmbëve me tokën
• vëzhgimi i mendimit pa hyrë në luftë me të
• rikujtimi: “Kjo ndjesi kalon.”

Mesazh për lexuesit

Ankthi dhe paniku nuk janë dobësi. Janë mënyra se si trupi dhe mendja reagojnë kur ngarkesa emocionale bëhet e madhe. Shpesh, hapi më i rëndësishëm është të mos mbeteni vetëm me këtë përjetim.

Përmes Mendjes synojmë të krijojmë një hapësirë ku secili mund të flasë hapur, të kuptojë më mirë veten dhe të marrë mbështetje profesionale në kohën e duhur. Mund të rezervoni një seancë me një psikolog të licencuar drejtpërdrejt përmes aplikacionit Mendje.